KAZSEE стандарттары Болон декларациясының ережелеріне сәйкес келеді және бірінші және екінші цикл бағдарламаларын ажыратады. «Цикл» термині академиялық дәреже беруге апаратын білім беру бағдарламасын анықтау үшін қолданылады. Бірінші циклға бакалаврларды даярлау бағдарламалары, ал екінші циклға магистрлерді даярлау бағдарламалары жатады.
Мамандандырылған / бағдарламалық аккредитация стандарттары
Жоғары оқу орындарын мамандандырылған аккредитациялаудың стандарттары мен критерийлері Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңына, Инженерлік білім беру саласындағы аккредиттеудің еуропалық желісіне (ENAEE), Болон процесінің талаптарына, жоғары білімді мамандандырылған аккредитациялау және аудит жөніндегі халықаралық практикаға сәйкес әзірленген. Мамандандырылған аккредитациялаудың стандарттары мен критерийлері жоғары оқу орындарының білім сапасын іштей қамтамасыз етуіне арналған.
Инженерлік білім беру саласындағы аккредиттеудің еуропалық желісі (ENAEE) – мақсаты инженерлік білім беру бағдарламаларын аккредиттеудің жалпыеуропалық жүйесін құру және оның жұмыс істеуін қамтамасыз ету болып табылатын аккредиттеу агенттіктерінің желісі.
Инженерлік білім беру саласындағы аккредиттеудің еуропалық желісінің (ENAEE) негізгі мақсаттары:
- Инженерлік бағдарламаларды аккредиттеу жүйесіне деген сенімді арттыру;
- EUR-ACE® сапа белгісін және оған сәйкес стандарттарды ілгерілету;
- Ұлттық аккредиттеу агенттіктерінің жұмысын қолдау, ілгерілету және үйлестіру, тұрақты сараптамалық тексерулерге бастамашылық ету.
Аккредиттеу агенттіктерінің сапасын бағалау және сертификаттау «Еуропалық кеңістікте жоғары білім сапасын кепілдендіруге арналған еуропалық стандарттар мен ұсынымдарға» (ESG) және жұмыс берушілердің талаптарына сәйкес жүргізіледі.
ENAEE қатысушылары – инженерлік мамандарды оқыту мен даярлауға мүдделі агенттіктер мен кәсіби ұйымдар.
ENAEE мүшелері болып табылатын аккредиттеу агенттіктері аккредиттелетін орта кәсіптік және жоғары кәсіптік білім берудің инженерлік білім беру бағдарламаларына EUR-ACE® сапа белгісін беру құқығына ие.
Берілетін EUR-ACE® сапа белгісінің артықшылықтары:
- Бағдарламаны аккредиттелген инженерлік бағдарламалардың жалпыеуропалық тізіліміне енгізу;
- Білім беру бағдарламасының жоғары сапасын жалпыеуропалық деңгейде тану (заңнама шеңберінде белгіленген қажетті сапа деңгейінен жоғары);
- Аккредиттелген бағдарламаға перспективалы талапкерлер ағынын ынталандыру;
- Аккредиттелген бағдарламалар түлектерінің білімі, білігі мен дағдыларының Еуропа жұмыс берушілері мойындайтын еуропалық және халықаралық сапа стандарттарына сәйкестігі;
- Түлекті оқудың келесі деңгейіне немесе жұмысқа қабылдау үшін бағдарламаның сапасы мен түлектің құзыреттілігі туралы сенімді ақпарат беру;
- Аккредиттелген бағдарламалардың инженерді тіркеу/сертификаттау үшін қажетті білім беру талаптарына сәйкестігі.
Қазіргі уақытта, ENAEE құрамына кіретін ұлттық агенттіктер саны шектелмегеніне қарамастан, KAZSEE – ENAEE құрамындағы жалғыз қазақстандық аккредиттеу агенттігі.
ENAEE құрамына 17 толық құқылы қатысушы – Еуроодақ (11 ел), Ресей, Түркия және Швейцария аккредиттеу агенттіктері, сондай-ақ 4 қауымдастырылған қатысушы кіреді.
EUR-ACE® сапа белгісі әлемнің 21 еліндегі 300 университет пен басқа да білім беру мекемелерінің 1600-ден астам инженерлік білім беру бағдарламасына берілген.
Мамандандырылған / бағдарламалық аккредитация рәсімі
Мамандандырылған аккредитация рәсімін агенттік еуропалық және халықаралық стандарттарға сәйкес әзірлеген, ол мынадай кезеңдерді қамтиды:
I кезең
- білім беру ұйымының агенттікке ЖОО қызметінің қысқаша сипаттамасы, бас лицензия мен білім беру бағдарламалары бойынша лицензиялардың көшірмелері қоса берілген аккредитацияға өтінім ұсынуы;
- KAZSEE мен білім беру ұйымы арасында аккредитация жүргізу туралы шарт жасасу. Шартта тараптардың құқықтары мен міндеттері, рәсімнің құны, аккредитация жүргізу мерзімдері, оның ішінде өткізу деңгейлері көрсетіледі;
- үйлестірушіні тағайындау, агенттік ЖОО-мен таныс болмаса, ЖОО-ның қалауы бойынша оған алдын ала бару. Өзін-өзі бағалау есебін дайындау және аккредитация рәсімін өткізу бойынша ЖОО жұмыс топтарына семинарлар өткізу;
- оқу орнының өзін-өзі бағалау рәсімін жүргізуі, KAZSEE стандарттары мен критерийлеріне сәйкес өзін-өзі бағалау туралы есеп жасауы;
- өзін-өзі бағалау туралы есептің бірінші нұсқасын ұсыну және KAZSEE-нің тиісті аккредитациялық комитеті айқындайтын тәуелсіз сарапшылардың сараптама жүргізуі. Сараптама нәтижелері ЖОО-ға жіберіледі, қажет болған жағдайда өзін-өзі бағалау есебін ЖОО пысықтайды;
- өзін-өзі бағалау туралы түпкілікті есепті және оның қосымшаларын агенттікке ұсыну.
II кезең
- KAZSEE құрамына Қазақстан оқу орындарының өкілдері, жұмыс беруші, студент және халықаралық сарапшы кіретін құзыретті сарапшылар тобын қалыптастырады. Топ өзін-өзі бағалау есебіне сараптама жүргізу кезінде қатар қалыптастырылады;
- агенттік ЖОО-ны сыртқы аудит тобының құрамы туралы хабардар етеді. Аудиторлардың біреуінде мүдделер қақтығысы бар деген күдік туындаған жағдайда, ЖОО жазбаша түсініктеме қоса бере отырып, сарапшыны ауыстыру үшін агенттікке жүгінуге құқылы;
- үйлестіруші сыртқы аудитке дайындалу үшін өзін-өзі бағалау материалдары мен әдістемелік қамтамасыз ету құралдарын бірнеше апта бұрын сарапшылар тобының мүшелеріне жібереді;
- үйлестіруші сарапшыларды оқыту және аудиттің ұйымдастырушылық мәселелерін талқылау мақсатында сарапшылар тобына алдын ала вебинар, ал ЖОО-ға бару алдында брифинг өткізеді;
- ЖОО-дағы сыртқы аудит институционалдық аккредитация үшін 3 күнге, мамандандырылған аккредитация үшін 2 күнге созылады. Сыртқы аудит өзін-өзі бағалау есебінде ұсынылған ақпараттың білім беру ұйымындағы істің нақты жағдайына сәйкестігін бағалау мақсатында жүргізіледі;
- сарапшылар тобы сыртқы бағалау туралы есепті (ескертулерді, жақсарту жөніндегі ұсынымдарды және т.б. көрсете отырып) қалыптастырады, ол үйлестірушіге жіберіледі;
- KAZSEE үйлестірушісі дәлсіздіктер болған жағдайда оларды жою үшін сарапшылар тобының ЖОО қызметін бағалау жөніндегі алынған есебін білім беру ұйымына жібереді.
III кезең
- өзін-өзі бағалау есебі мен сыртқы аудит есебінің негізінде агенттік үйлестірушісі аккредитациялық комитетпен келісілетін қорытынды мен аккредитациялық кеңеске арналған презентация дайындайды;
- KAZSEE аккредитациялық кеңесінің отырысын өткізу және институционалдық/мамандандырылған бағдарламаны аккредитациялау бойынша шешім қабылдау. Аккредитациялық кеңес шешімді өзін-өзі бағалау есебі мен сыртқы аудит есебінің, презентация мен қорытындының негізінде дербес қабылдайды;
- ЖОО-ны және сыртқы аудит жүргізген сарапшылар тобының мүшелерін аккредитация бойынша қабылданған шешім туралы хабардар ету;
- сыртқы аудит туралы есепті, презентацияны және аккредитация нәтижелерін KAZSEE агенттігінің және ENAEE сайтында жариялау (EUR-ACE Label берілген жағдайда);
- аккредиттелген институционалдық/мамандандырылған бағдарламаны тиісті Ұлттық тізілімге енгізу үшін ҚР БҒМ-ге ақпарат жіберу